Ministerie van Verkeer en Waterstaat

In 2002 richt het ministerie van Verkeer en Waterstaat (V&W) een nieuwe dienst op die toezicht gaat houden op het waterbeheer in Nederland. Dat gebeurt onder meer door controles en het geven van advies over regelgeving en de handhaving daarvan.

Van de mensen die bij deze dienst werken, wordt niet alleen een grote inhoudelijke kennis gevraagd, maar ook de belangrijke sociale vaardigheid om in een ingewikkeld krachtenveld van belangen en posities telkens de best mogelijke oplossingen te vinden en win-winsituaties te creëren.

Teamrolmanagement als een leidend principe

V&W besloot van meet af aan om teamrolmanagement als een leidend principe te gebruiken bij het inrichten van de verschillende teams, en bij het management van de dienst. Zij keken naar wat het optimale evenwicht aan rollen zou kunnen zijn van elke afdeling afzonderlijk, zoals de auditoren, de handhavers en de communicatiemedewerkers.

Teamrolanalyse in de selectieprocedure

Bij het openstellen van vacatures kondigt de dienst van tevoren aan dat een teamrolanalyse deel uitmaakt van de selectieprocedure. Elke kandidaat wordt getest en de uitslagen daarvan worden aan iedereen teruggekoppeld. Het mes snijdt aan twee kanten. De mensen die worden aangenomen weten meteen wat er van hen wordt verwacht en waarom zij de voorkeur krijgen, namelijk omdat zij zo goed mogelijk gebruik zullen maken van hun natuurlijke kwaliteiten, die zeer motiverend werkt. En de mensen die worden afgewezen, snappen dat dat niet te maken heeft met hun aard of aanleg, maar met het wel of niet bereiken van een teamrolevenwicht.

Teamrollen creëren een gezamenlijke taal

Zodra de teams zijn geformeerd, krijgen alle teamleden een teamontwikkeltraining aangeboden, waarin zij oefenen in het herkennen van, en omgaan met elkaars verschillende kwaliteiten, en waarin de taken worden verdeeld. De teams reflecteren regelmatig op de onderlinge samenwerking. Teamrollen worden een belangrijke taal waarin afdelingshoofden en medewerkers elkaar aanspreken om afspraken te maken en confl icten op te lossen.

Het resultaat

Vijf jaar later blijkt dat het werken bij de dienst hoog wordt gewaardeerd. De medewerkers hebben het gevoel dat zij worden gezien voor wat zij waard zijn. De dienst kent in vergelijking tot zijn zusterorganisaties een minimum aan arbeidsgeschillen, ziekteverzuim en gedwongen doorstroming. Bij medewerkerstevredenheidsonderzoeken scoort de dienst onveranderlijk zeer hoog.

www.verkeerenwaterstaat.nl

Ingenieursbureau Search

Search is een snelgroeiende ingenieursbureau, dat zich bezighoudt met sloop- en saneringsprojecten, nieuwbouw en gebiedsontwikkeling op een maatschappelijk verantwoorde manier.

Werving & Selectie

Iedereen die bij Search wil komen werken, maakt een uitgebreide Belbintest die inzicht geeft in de teamrolkwaliteiten. ‘Mensen moeten doen waar zij goed in zijn, dan worden ze gelukkig’, is de boodschap van Anne-Marie Rakhorst, de directrice van het bedrijf en zakenvrouw van het jaar 2000. Managers hebben dan ook expliciet de taak om die talenten van mensen te ontdekken, te ontwikkelen en te verbinden.

Koppel teamrol en taak en zoek complementariteit

Teamrolmanagement is voor dit bureau de methodiek om aan die manier van denken inhoud te geven. Dat leidt er wel eens toe dat een kandidaat in een andere functie wordt binnengehaald dan in de functie waarvoor hij solliciteerde, namelijk wanneer hij precies datgene aanvult wat in dat team ontbreekt en wat in het oorspronkelijke team al ruimschoots vertegenwoordigd was. Nieuwe mensen weten dan ook meteen wat hun meerwaarde is voor het team, dat leidt tot betrokkenheid en binding.

Management development-traject

Ook in het management development-traject dat Search zijn managers aanbiedt, komt deze filosofie terug. De managers volgen modules die gericht zijn op het vergroten van hun persoonlijke effectiviteit als leidinggevenden en zij volgen workshops waarin zij met hulp van trainingsacteurs leren omgaan met al die verschillende karaktertypen. Uiteindelijk werken zij in hun teams met een teamontwikkelingsplan waarin alle rollen van hun medewerkers goed tot hun recht komen.

www.searchbv.nl

Dienstverlener VvAA

Veertien jonge, ambitieuze collega’s nemen deel aan het Talentontwikkelingsprogramma (Top) van VvAA, dienstverlener voor (para)medici. Het doel van het programma is tweeledig: enerzijds dat deze collega’s elkaar in de toekomst gemakkelijker vinden en anderzijds het aanleren van interpersoonlijke vaardigheden.

De groep, afkomstig uit verschillende onderdelen van het bedrijf, krijgt een opleidingstraject aangeboden, als ondersteuning voor een uitdagende business case. De veertien leden van de groep vullen de uitgebreide testserie van Belbin in, voorafgaand aan een driedaagse training. Aan het begin van die training krijgen zij uitgebreid uitleg over de teamrollen en daarna ook een gesprek over hun eigen teamrollen. Parallel werkkten ze in subgroepen aan de business case.

Reacties van deelnemers

In een artikel over hun opleidingstraject (VIP, april 2009) geven de deelnemers reacties: "Vooral de Belbinteamrolprofielen hebben indruk gemaakt. Nog voordat we elkaar echt leerden kennen, wisten we al in welk hokje iedereen hoorde. Dat is natuurlijk heel apart. We hebben daar veel om gelachen en ook nuttig gebruik van gemaakt tijdens de samenwerking in de business case."

"In top had ik de teamrol Vormer. De negatieve kanten hiervan waren mij allang bekend. Door de groepstraining en de samenwerking in de business case zie ik nu ook het nut en de noodzaak van mijn teamrol. Door TOP heb ik meer inzicht gekregen, heb ik handvatten gekregen om effectiever te zijn en heb ik nieuwe ambities in mijzelf ontdekt. What’s next?"

"Altijd al het gevoel gehad dat je uniek bent? Als je eenmaal een vragenlijst van Belbin hebt ingevuld, kom je erachter dat je een van de negen verschillende types bent. En dat klopt dan ook nog! Het ontlokte mooie opmerkingen zoals “de gedachten van de Plant hebben wortelgeschoten”, “daar is een Voorzitter aan het woord” of “onze Bedrijfsman regelt het wel”."

www.vvaa.nl